Czym jest zasiłek macierzyński?
Zasiłek macierzyński to świadczenie z ubezpieczenia chorobowego ZUS, które przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem chorobowym w okresie urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego. Wypłacany jest za każdy dzień kalendarzowy, w tym weekendy i święta.
Prawo do zasiłku mają zarówno pracownicy zatrudnieni na umowę o pracę, jak i osoby prowadzące działalność gospodarczą, które opłacają dobrowolną składkę chorobową. Wysokość zasiłku zależy od podstawy wymiaru składek i wybranego wariantu wypłaty.
Wariant A czy B — który wybrać?
Przy składaniu wniosku o zasiłek macierzyński możesz wybrać jeden z dwóch wariantów wypłaty:
- Wariant A (81,5%) — stała stawka 81,5% podstawy wymiaru przez cały okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego. Daje równomierne wypłaty co miesiąc.
- Wariant B (100% / 70%) — 100% podstawy wymiaru na urlopie macierzyńskim, a następnie 70% na urlopie rodzicielskim. Wyższe wypłaty na początku, niższe później.
Łączna kwota zasiłku w obu wariantach jest zbliżona — różnica polega na rozłożeniu wypłat w czasie. Wariant B jest korzystniejszy, jeśli zależy Ci na wyższych wypłatach zaraz po porodzie.
Wymiar urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego
Wymiar urlopu macierzyńskiego zależy od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie:
- 1 dziecko — 20 tygodni urlopu macierzyńskiego + 32 tygodnie rodzicielskiego = 52 tygodnie łącznie
- 2 dzieci — 31 tygodni + 34 tygodnie = 65 tygodni
- 3 dzieci — 33 tygodnie + 34 tygodnie = 67 tygodni
- 4 dzieci — 35 tygodni + 34 tygodnie = 69 tygodni
- 5 i więcej dzieci — 37 tygodni + 34 tygodnie = 71 tygodni
Dodatkowo drugi rodzic ma prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, wypłacanego w wysokości 70% podstawy wymiaru. Ta część urlopu jest nieprzenoszalna — przysługuje wyłącznie drugiemu rodzicowi.
Jak obliczana jest podstawa wymiaru zasiłku?
Podstawa wymiaru zasiłku macierzyńskiego to średnie miesięczne wynagrodzenie (lub podstawa składek) z ostatnich 12 miesięcy, pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe i chorobowe — łącznie 13,71%).
Dla osób prowadzących działalność gospodarczą podstawą jest zadeklarowana kwota, od której opłacane są składki ZUS:
- Duży ZUS — 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (w 2026 r. to 5 652 zł)
- ZUS preferencyjny — 30% minimalnego wynagrodzenia (w 2026 r. to 1 441,80 zł)
- Inna podstawa — indywidualnie zadeklarowana kwota
Stawka dzienna zasiłku to podstawa wymiaru podzielona przez 30 (stała liczba dni w miesiącu przyjęta przez ZUS). Następnie stawka dzienna jest mnożona przez odpowiedni procent (81,5%, 100% lub 70%) w zależności od wariantu i okresu urlopu.
Zasiłek macierzyński a działalność gospodarcza
Przedsiębiorcy mają prawo do zasiłku macierzyńskiego pod warunkiem opłacania dobrowolnej składki chorobowej. Warto pamiętać, że wysokość zasiłku zależy od zadeklarowanej podstawy wymiaru składek — im wyższa podstawa, tym wyższy zasiłek.
Przy preferencyjnym ZUS zasiłek będzie znacznie niższy niż przy dużym ZUS. Kalkulator pozwala porównać oba scenariusze i wybrać optymalną strategię.